กิจกรรมท้ายบท วิชาการพัฒนาหลักสูตร : กิจกรรมที่ 4

กิจกรรมที่ 4    ฝึกปฏิบัติ “การวางแผนพัฒนาหลักสูตรในศตวรรษที่ 21” ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ตามสาขาวิชาเอก หรือตามความสนใจ โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดที่ได้จากการศึกษาเรียนรู้เรื่อง “สี่เสา หลักการศึกษา” คุณลักษณะของมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 -3 R’s x 7 C’s และ “การศึกษามาตรฐานสากล”

                หลักสูตรที่จะนำมาวางแผน คือ หลักสูตรสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์

โดยดำเนินการตามแนวทางการวางแผนหลักสูตร 10 ข้อ ของ ฮาร์เด็น (Harden.1986) ดังนี้          

1. ความต้องการจำเป็นของหลักสูตร หรือโปรแกรมการศึกษาที่จะต้องได้รับการตอบสนอง

                ความต้องการจำเป็นในการจัดทำหลักสูตรสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์

เกิดจากเหตุผล 3 ประการ ดังนี้

                1) ความต้องการจำเป็นตามเป้าหมายของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 ที่กำหนดมาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดที่ผู้เรียนต้องเรียนรู้ เกี่ยวกับท้องถิ่นของตนเอง

                2) จากการสำรวจ ผลปรากฏว่า ประชาชนในท้องถิ่นต้องการให้มีการเรียนการสอนที่จะนำวัสดุเหลือใช้มาพัฒนาให้เกิดประโยชน์  เพื่อให้สอดคล้องกับระบบเศรษฐกิจพอเพียง  

                3) สัมภาษณ์บุคคล “ภูมิปัญญาท้องถิ่น”

2. ผลการเรียนรู้ของผู้เรียนที่คาดว่าจะให้เกิดขึ้น
                1.  นักเรียนสามารถทำหัวเชื้อ (E.M.)  ได้
             2.  นักเรียนอธิบายการนำมูลสัตว์มาใช้เป็นส่วนผสมให้ถูกต้องตามความต้องการของพืช
             3.  นักเรียนมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการทำสูตรปุ๋ยต่าง ๆ และ สามารถปรับรูปแบบส่วนผสมปุ๋ย
                  ชีวภาพให้เข้ากับวัสดุที่หาได้
             4. นักเรียนเรียนรู้ถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นวิถีชีวิตและเทคโนโลยีแบบเก่า/ ใหม่ผสมผสานให้ตรงกับวิถีชีวิต
                 ของท้องถิ่น
             5. นักเรียนมีคุณธรรม  จริยธรรม  และมีจิตสำนึกต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

3. ขอบข่ายเนื้อหาสาระของหลักสูตร

                การเรียนรู้ในบริบทท้องถิ่นกับมาตรฐานการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ที่สอดคล้องกับหน่วยการเรียนรู้ เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์ มีเนื้อหาที่ใช้ในการศึกษาเป็นเนื้อหาสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ซึ่งเป็นเนื้อหาในสาระ คือ

                มาตรฐานช่วงชั้น

                สาระที่ 1    การดำรงชีวิตและครอบครัว

                มาตรฐาน ง 1.1  เข้าใจ มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะ มีคุณธรรม มีจิตสำนึก  ในการใช้พลังงาน ทรัพยากร และสิ่งแวดล้อมในการทำงาน     เพื่อการดำรงชีวิตและครอบครัวที่เกี่ยวข้องกับงานบ้าน งานเกษตร งานช่าง งานประดิษฐ์ และงานธุรกิจ

                มาตรฐาน ง 1.2  มีทักษะ กระบวนการทำงานและการจัดการ การทำงานเป็นกลุ่ม

การแสวงหา ความรู้ สามารถแก้ปัญหาในการทำงาน รักการทำงาน และมีเจตคติที่ดีต่อการทำงาน
              สาระที่ 2   การอาชีพ

                มาตรฐาน ง 2.1  เข้าใจ มีทักษะ มีประสบการณ์ ในงานอาชีพสุจริต มีคุณธรรม มีเจตคติที่ดีต่องานอาชีพ และเห็นแนวทางในการประกอบอาชีพสุจริต

                สาระที่ 3   การออกแบบและเทคโนโลยี

                มาตรฐาน ง 3.1   เข้าใจธรรมชาติและกระบวนการเทคโนโลยี ใช้ความรู้ ภูมิปัญญา จินตนาการ และความคิดอย่างมีระบบในการออกแบบ สร้างสิ่งของเครื่องใช้ วิธีการเชิงกลยุทธ์ตามกระบวนการเทคโนโลยี สามารถตัดสินใจเลือกใช้เทคโนโลยีในการสร้างสรรค์ต่อชีวิต สังคม สิ่งแวดล้อม โลกของงานและอาชีพ

4. การจัดระเบียบระบบเนื้อหาสาระของหลักสูตร

ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์  ได้กำหนดแนวทางการ
จัดกิจกรรมการเรียนรู้ ดังนี้

1.  จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามความต้องการของผู้เรียน
2.  จัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้นักเรียนได้เรียนรู้ขั้นตอน  วิธีการปฏิบัติและลงมือปฏิบัติจริง
3.  เชิญวิทยากรจากภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เหมาะสมกับเนื้อหาที่สอน  โดยในภาคปฏิบัติให้วิทยากรในท้องถิ่นเป็นผู้จัดกิจกรรมการการเรียนรู้  ในภาคทฤษฎีให้ครูผู้สอนเป็นผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้
4.  จัดสถานที่ให้เหมาะสมกับการเรียนรู้  เพื่อให้เกิดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในผลงาน
5.  จัดการเรียนรู้โดยเน้นกระบวนการกลุ่ม  ซึ่งเป็นพื้นฐานในการอยู่ร่วมกัน
6.  ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้สอดแทรกคุณธรรม  จริยธรรมและคุณลักษณะที่พึงประสงค์  เช่น ความซื่อสัตย์  ความรับผิดชอบในการทำงาน
7.  จัดกิจกรรมให้นักเรียนสรุปการเรียนรู้และผลการปฏิบัติ  มีปัญหา  อุปสรรคอย่างไร  เพื่อนำมาปรับปรุงโครงสร้างเนื้อหาต่อไป
8.  จัดกิจกรรมแสดงผลงานของนักเรียน  เพื่อให้เกิดความภูมิใจและปรับปรุงผลงานของตนเองให้ดีขึ้น

5. กลยุทธ์การศึกษาที่นำมาใช้ในการสอน
              กลยุทธ์ที่นำมาใช้ในการสอน คือการเลือกใช้สื่อการเรียนรู้ต่างๆ เพื่อให้การเรียนการสอนบรรลุตามวัตถุประสงค์ มีหลายลักษณะ ทั้งสื่อธรรมชาติ สื่อสิ่งพิมพ์ สื่ออื่นๆ ซึ่งช่วยส่งเสริมให้การเรียนรู้เป็นไปอย่างมีคุณค่า เช่น ใบความรู้ วัสดุ อุปกรณ์  การทำหัวเชื้อ E.M.  แบบทดสอบและแบบประเมิน เป็นต้น โดยเน้นการฝึกปฏิบัติจริง

6. วิธีสอนที่นำมาใช้ในการสอนทั้งกลุ่มใหญ่ กลุ่มย่อย รวมถึงเทคโนโลยี การเรียนรู้ใหม่ๆ
               จัดการเรียนรู้ ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยนำกระบวนการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม มาเชื่อมโยงในการจัดการเรียนการสอน ในลักษณะผู้สอนคนเดียว โดยเชื่อมโยงสาระการเรียนรู้ต่างๆ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม กับหัวข้อเรื่องที่สอดคล้องกับสาระที่กำหนด จัดกิจกรรมการเรียนโดยแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่มโดยให้แต่ละกลุ่ม มีนักเรียนชายและหญิง มีเด็กเก่งและเด็กอ่อน เพื่อให้เด็กเกิดความรักและความสามัคคี มีการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ให้นักเรียนอ่านใบความรู้ มีการฝึกปฏิบัติจริง โดยมีผู้รู้ในท้องถิ่นมาเป็นวิทยากร และศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมจากการสอบถามผู้ปกครอง หนังสือในห้องสมุด และค้นคว้าจากอินเทอร์เน็ต

      

7. การประเมินความก้าวหน้าในการเรียนรู้และการสอน
             การวัดประเมินผลการเรียนรู้ เป็นกระบวนการที่ผู้สอนใช้พัฒนาคุณภาพผู้เรียน เพราะจะช่วยให้เห็นพัฒนาการ ความก้าวหน้า และความสำเร็จทางการเรียนของผู้เรียน ดังนี้

                ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์  กำหนด

การวัดและประเมินผล ดังนี้

                1.  มีการวัดและประเมินผลในขณะดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ โดยการจัดการเรียนรู้ในหน่วยการเรียนรู้ที่เป็นภาคทฤษฎีจะวัดผลและประเมินผลโดยใช้แบบทดสอบ และบันทึกคุณลักษณะในการทำงาน ส่วนภาคปฏิบัติจะวัดผลและประเมินผลโดยบันทึกทักษะในการปฏิบัติงา และบันทึกคุณลักษณะในการทำงานของนักเรียน ถ้านักเรียนไม่สามารถบรรลุตามผลการเรียนรู้ที่คาดหวังที่กำหนดไว้ในแต่ละหน่วยการเรียนรู้  ครูผู้สอนต้องจัดกิจกรรมสอนเสริมให้นักเรียน

                2.  การวัดและประเมินผลเมื่อสิ้นสุดกิจกรรมการเรียนรู้ทุกหน่วยการเรียนรู้  โดยการใช้แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน หรือผู้สอนมีความประสงค์จะสร้างแบบวัดอื่นๆ ขึ้นมาใช้ ก็สามารถทำได้  โดยอาศัยเนื้อหาตามที่กำหนดในหลักสูตร

8. การสื่อสารในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับหลักสูตรกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง รวมถึงผู้เรียน มีการกำหนดคำชี้แจงในการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ ดังนี้

                กิจกรรมการเรียนการสอน

กิจกรรมครั้งที่ 1  (เวลา 1 ชั่งโมง)
ขั้นนำ
         ครูผู้สอนพูดคุยกับนักเรียนเกี่ยวกับ เรื่อง วิธีการการทำเกษตรอินทรีย์ในโครงการพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

                ขั้นสอน
              1.  แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่มๆ กลุ่มละ 4 – 5 คน  โดยให้นักเรียนแบ่งตามความสมัครใจ

              2.  ครูผู้สอนแจกใบความรู้เกี่ยวกับการทำหัวเชื้ออีเอ็ม (E.M.)ให้แต่ละกลุ่มศึกษา ประมาณ 30 นาที

                ขั้นสรุป                
             3.  แต่ละกลุ่มร่วมอภิปรายเกี่ยวกับเรื่องที่ได้ศึกษาจากใบความรู้

                กิจกรรมครั้งที่ 2  (เวลา 2 ชั่วโมง)

ขั้นนำ

ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายทบทวนเกี่ยวกับเรื่องการทำหัวเชื้ออีเอ็ม ที่ได้เรียนมาแล้ว

ขั้นสอน

                1.  ครูนำเสนอวัสดุอุปกรณ์พร้อมทั้งอธิบายชื่อและวิธีการทำหัวเชื้ออีเอ็ม  (E.M.) ได้แก่

                -   กากน้ำตาล เป็นแหล่งอาหารสำหรับให้เชื้อจุลลินทรีย์

                -   สับประรด  น้ำมะพร้าว เป็นตัวกำเนิดเชื้อจุลลินทรีย์

                -   กระป๋องหรือถังพลาสติกพร้อมฝาปิดเอาไว้ใส่ส่วนผสม

2.  นักเรียนแต่ละกลุ่มนำเสนอโดยการรายงานหน้าชั้นเรียน

ขั้นสรุป

นักเรียนและครูร่วมอภิปรายสรุปเกี่ยวกับวิธีการทำหัวเชื้ออีเอ็ม  (E.M.)

                กิจกรรมครั้งที่ 3  (เวลา 2 ชั่วโมง)

ขั้นนำ

และนักเรียนร่วมกันอภิปรายทบทวนเกี่ยวกับเรื่องการทำหัวเชื้ออีเอ็ม ที่ได้เรียนมาแล้ว
ขั้นสอน

1.  ครูสาธิตการผสมส่วนต่าง ๆ เพื่อทำหัวเชื้ออีเอ็ม (E.M.) 

2.  ให้นักเรียนลงมือทำ (E.M.)  ใส่ไว้ในถังพลาสติกปิดฝาเก็บไว้ในที่ร่ม

                ขั้นสรุป

ครูผู้สอนให้นักเรียนแต่ละกลุ่มสรุปผลการทำ  (E.M.)

           

กิจกรรมครั้งที่ 4  (เวลา  1 ชั่วโมง)

                                นักเรียนฝึกภาคปฏิบัติโดยการติดตามผลงานที่ได้ทำ

กิจกรรมครั้งที่ 5  (เวลา  1 ชั่วโมง)

                                นักเรียนฝึกภาคปฏิบัติโดยการติดตามผลงานที่ได้ทำ

กิจกรรมครั้งที่ 7  (เวลา  1 ชั่วโมง)

                                นักเรียนฝึกภาคปฏิบัติโดยการติดตามผลงานที่ได้ทำ

กิจกรรมครั้งที่ 8  (เวลา  1 ชั่วโมง)

นักเรียนแสดงผลงานจากการฝึกภาคปฏิบัติ
กิจกรรมครั้งที่ 9  (เวลา  1 ชั่วโมง)

                                นักเรียนทำแบบทดสอบและแบบประเมิน

9. บริบทของการศึกษา

                หลักสูตรสาระท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์ เป็นหลักสูตรที่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 2 ได้จัดทำขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการเรียนรู้ให้กับนักเรียน เฉพาะโรงเรียนที่อยู่ในเขตพื้นที่ ตำบลคลองจินดาเท่านั้น สำหรับโรงเรียนที่อยู่ในอำเภออื่นๆ จะต้องสร้างและพัฒนาหลักสูตรสาระท้องถิ่นเป็นของตนเอง ขึ้นมาใหม่ โดยอาจนำตัวอย่างของหลักสูตรนี้ไปเป็นแนวทางในการดำเนินงาน

10. การบริหารจัดการหลักสูตร

                ได้ดำเนินการนำหลักสูตรสาระท้องถิ่น เรื่อง การทำเกษตรอินทรีย์ ลงสู่การปฏิบัติในทุกโรงเรียนของตำบลคลองจินดา ดังนี้

วัน เดือน ปี	ระยะเวลา	แผนการจัดการเรียนรู้ที่/เรื่อง	จำนวน (ชั่วโมง)
(หมายเหตุ) วัน เดือน ปี และระยะเวลา โรงเรียนเป็นผู้ กำหนดเอง		กิจกรรมครั้งที่ 1	1
		กิจกรรมครั้งที่ 2	2
		กิจกรรมครั้งที่ 3	2
		กิจกรรมครั้งที่ 4	1
		กิจกรรมครั้งที่ 5	1
		กิจกรรมครั้งที่ 6	1
		กิจกรรมครั้งที่ 7	1
		กิจกรรมครั้งที่ 8	1
		กิจกรรมครั้งที่ 9	1